“Adam, mens, waar ben je?” Die roep is méér dan enkel een roep van gemis en verlangen. Ik hoorde tijdens een seminar in Jeruzalem dat het ook de rouwklacht is van een vader bij het graf van zijn kind. “Kind, waar ben je?” zo snikt die vader dan, terwijl het lichaam in de aarde wordt gelegd. Niet anders deed God. Want het eten van die beruchte vrucht had desastreuze gevolgen.

Genesis 3 vers 9 en 15

Nee zij waren niet gelijk dood neergevallen. De boze had gelijk gehad, toen hij zei: je gaat er heus niet dood aan hoor. Maar er was wel iets anders dood gegaan. Hun hart. Voor God en voor elkaar. Precies zoals God gezegd had: Stervend zul je sterven. Er een doods bestaan aan overhouden dat ten dode gedoemd is.

Vandaar dat God alleen maar rouwen kan. Rouwen om ons hart, waar de liefde teloor ging, het leven uit is. Wie eerlijk is, herkent het: leven genoeg, maar dood voor God. Voor Hem geen oog, geen oor, geen hart meer. En naar elkaar verval je zomaar van een liefdevol ‘over en weer in een harteloze ‘ikkerigheid’.

“Adam, waar ben je?” Het is een hartverscheurende klacht. God snikt het uit, zogezegd. Het gaat door merg en been. Tegelijk hoor ik er louter liefde in. Liefde die vooral ook blijkt uit het vervolg. Want als ze voor de dag komen, die twee, en de brutaliteit het wint van de angst, kunnen zij niet anders meer dan Hem in een kwaad daglicht zetten. “U hebt het te danken aan Uzelf!”, zeggen ze. Nou had God op dat moment kunnen uitvallen en uitvaren: “Wat denken jullie wel?!” De schuld gelijk kunnen terugschuiven. Maar dat deed Hij niet. Het werd niet hard tegen hard. Blijkbaar wist Hij dat zo’n reactie, hoe terecht ook, niks oplost.

Daarom, hoe vals ook beschuldigd, deed Hij er het zwijgen toe, liet het zich aanrekenen. Als dat geen liefde is… Eeuwen later zou Jezus niet anders doen. Zwijgen toen Hij vals beschuldigd werd. Zich laten veroordelen als oorzaak van alle ellende. Zich laten afvoeren als zondebok en zo het kwaad voor Zijn rekening nemen. Die toon werd hier, al gelijk na onze val, gezet.

Dat zie je ook in het vervolg. Want toen God begon te spreken, zei Hij: “Ik zal… ”. Ik zal er voor zorgen dat wat er nu gebeurd is niet het laatste woord heeft. Al zijn jullie nu twee handen op één buik met de boze, Ik haal jullie uit elkaar. De boze zal het laatste woord niet hebben. Ik ontruk je aan Zijn greep en rust niet tot Ik jullie hart opnieuw gewonnen heb. Hij nam daarmee genadig de verantwoordelijkheid voor onze val. Het was trouwens Zijn enige optie, wilde het ooit nog wat worden. Geen dode immers die zichzelf het leven inblaast.

Hoe God dat heeft gered? Het staat hier in beeldende taal: in een gevecht met de slang op leven en dood, zal de slang op het moment dat het gewonnen lijkt, voorgoed het onderspit delven. Het is méér dan mythische taal. Het werd waar op Golgotha. Gehangen aan een kruis, verlaten van God, overgegeven aan de hel, sloeg Jezus Zijn genadige slag. Die dag kreeg God in Hem het kwaad eronder en had de boze het voor het nakijken. Precies zoals gezegd.

De zegen is weergaloos. Paulus schreef aan mensen in Efeze, die van huis uit van God geen benul hadden: “Maar God, rijk in erbarmen door Zijn grote liefde waarmee Hij ons heeft liefgehad, heeft ons, toen wij dood waren – overal voor ‘in’ behalve voor Hem – levend

gemaakt met Christus.” Een lange zin. Maar zo gebeurde, op Pasen, en altijd weer, als Hij je opzoekt, te voorschijn roept, en er genadig het zwijgen toe doet. Om Jezus’ wil.

Mijn dochter, Marjon, schreef op haar website (www.justmarjon.nl) een drieluik voor Goede Vrijdag, Stille zaterdag en Pasen, die ik hier graag deel, mede omdat die prachtig aansluit bij de overdenkingen van de afgelopen weken. Vandaag deel 1: Om de tuin geleden (over Adam en Jezus) 

Onbevangen en vrij

Liep ik door de tuin

Badend in het Licht

 

                                               Bevangen van angst

                                                Liep Jij door de tuin

                                                Tastend door duister

 

De leugen sprak mij aan

Ze raakte mijn wil

Te zijn zoals God

 

                                            Jij streed met de waarheid

                                            Om tegen Jouw wil

                                            Te worden als mens

 

Ik hapte toe

reikte omhoog

En greep

 

                                                Jij gaf Je over

                                                Knielde neer

                                                En bad

 

Ik verborg me

Verweet

Alles, iedereen

 

                                                Jij zei hier ben Ik

                                                Vergaf

                                                Iedereen alles

 

Beschaamd

Werd ik gekleed

Een uitweg geboden

 

                                                Schaamteloos

                                                Werd Jij ontkleed

                                                Moest de lijdensweg op

 

     Daar kruist Jouw blik de mijne

              ik zie liefde en kijk weg

                     Kan er niet aan

 

 

 

 

 

De bijbel vertelt het eerlijke verhaal: in plaats van te leven in Gods liefde en die van elkaar, gaven mensen er de voorkeur aan om zelf voor god te gaan spelen. Ze dachten er wijzer van te worden, maar opschieten deed het niet. Met dat de liefde zoek raakte, keken ze ineens met andere ogen naar elkaar.

Genesis 3 vers 7 en 16b

Er staat heel opvallend: “Ze zagen dat ze naakt waren”. Dat hadden ze natuurlijk allang gezien, maar toen hadden ze er met volle teugen van genoten. Open en bloot zich onbekommerd aan elkaar gegeven. Zonder achterdocht of argwaan. Van afstand en ongemakkelijkheid was geen sprake. Maar nu, nu ze beide vooral gaan voor zichzelf, is de onbevangenheid weg en schermen zij zich voor elkaar af. Er staat heel opvallend: “Ze maakten lendenschorten voor zichzelf”. Ze sloten zich op in hun eigen wereldje en bekeken elkaar van een afstand.

Even verderop wordt die scheve verhouding door God heel raak beschreven als hij tegen Eva zegt: ‘Van nu af aan zal je man over je heersen.’ In plaats van je onvoorwaardelijk lief te hebben zal hij geneigd zijn zich te laten gelden. En andersom: ‘Jij zult ontzettend verlangen naar zijn aandacht, dat hij je ziet, daar alles aan doen, maar geregeld zul je eraan tekort komen.’ Je kunt het overigens ook andersom vertalen: ‘Je zult steeds proberen hem te slim af te zijn om hem zo de baas te worden.’

Kort en goed: het wordt vechten om aandacht en ruimte. Nou, dat is niet uit de lucht gegrepen, maar zo herkenbaar als wat. Wat dat betreft is de bijbel geen raar boek, maar door en door realistisch. Het verhaalt hoe kwetsbaar de liefde is geworden. Het verlangen van ooit blijft: we willen niets liever dan geliefd worden. Maar om die liefde te leven en te geven, nee dat valt niet mee. Met andere woorden: de vraag is nog altijd even groot, maar het aanbod is schaars geworden. Zonde!

Zo soepel als het ooit liep, zo stroef loopt het nu. Zelfs in de meest innige relaties is de liefde een roos met doorns geworden. Je omarmt en bezeert. Je bemint en verwenst. Je kunt niet zonder elkaar, maar ook lang niet altijd met elkaar. De liefde raakte gespleten, kreeg iets van een weerkerend dilemma tussen ja en nee, en kan daarom o zo veelbelovend beginnen maar dramatisch eindigen.

Richting God was en het is niet veel beter. Toen Hij die dag, dat zij op eigen benen waren gaan staan, voorbij kwam, kropen ze angstig voor Hem weg. In plaats van diep vertrouwd was Hij voor hen nu een bedreiging geworden. En God? Ik hoor Hem roepen: “Adam, mens, waar ben je?” Het is dezelfde bezorgde roep als van een vader of moeder, als een kind kwijt is. Bij Hem is de liefde er blijkbaar niet minder op geworden. Hij heeft niet zoiets als: oké als jullie klaar zijn met Mij, dan ben Ik het met jullie. Nee, zowaar Hij ons liefheeft, blijven we Hem aan het hart gaan.

Wel triest, dat toen die twee voor de dag kwamen, ze alleen maar brutaal konden reageren. Ik hoor althans geen spoortje van berouw of van verlangen. Het is er daarna niet veel beter op geworden. Gaat het over God, dan zijn mensen afwisselend bang en brutaal en meestal iets er tussenin. Van berouw of verlangen is in de regel geen sprake. Eén ding is zeker, de liefde is ver zoek. Zonde!

 

Tijdens een sessie van ‘Bijbel op tafel’, een maandelijks samenzijn met vogels van diverse pluimage rond een bijbelverhaal, viel het bij lezing van Handelingen 1 op dat daar staat, dat Jezus zichzelf levend aan Zijn volgelingen vertoonde met veel onmiskenbare bewijzen. Blijkbaar is dat na Zijn opstanding Zijn manier van doen: opduiken in het bestaan van mensen met tekenen die zichtbaar maken dat Hij leeft en het geloof in Hem meer dan een hersenschim is. De dag erna hoorde ik van zo’n Paas-ervaring die ik graag deel (met toestemming).

Hij had als acteur enkele jaren geleden de rol van Petrus gespeeld in de Passion, het eigentijdse passiespel dat dit jaar in Amsterdam wordt opgevoerd. Ongelovig van huis uit, had hij zich grondig verdiept in het gedrag van Petrus en in de houding van Jezus. Het had hem geraakt hoe gemakkelijk grote woorden kunnen uitmonden in kleinerende daden. Geroerd ook was hij door de reactie van Jezus: die veelzeggende blik, waarin Hij Petrus vasthield in plaats van hem te laten vallen. Ongezocht drong zich een verlangen op: hier wil ik meer van weten.

Bewust zocht hij kort daarna de stilte van een klooster op hoop wat wijzer te worden. Dwalend door een immense bibliotheek viel zijn oog op de titel van een boek: Mijn dagboek. Het bleek precies honderd jaar geleden geschreven door een zekere ‘Petrus en nog wat’. Het trof en triggerde hem. Nieuwsgierig begon hij te lezen. Al lezend kon hij zijn ogen niet geloven: het beschreven levensverhaal was nagenoeg identiek aan het zijne. Hij ervoer er iets van hemelse regie in, een teken van de Levende.

Toen ik even later verhaalde dat Jezus’ eerste woord bij Zijn verschijning aan Petrus niet anders was dan ‘vrede zij u’, vroeg hij vechtend tegen de tranen: ‘Waarom raakt mij dit zo?’ Ik zei: ‘Zou het niet zijn omdat ieder mens dat op een dag wel kan gebruiken?’ Opgewekt knikte hij.

Paul Visser

KIJK TERUG

Herken je die tijd nog van je eerste liefde voor God? Hoe enthousiast je over Hem was? Je nam de tijd voor gebed. Je vond het heerlijk om uit de Bijbel te lezen. Je liet je door God leiden en sprak graag over Hem met anderen. Toch kwam ongemerkt de klad in je geloofsleven. Te druk. Te moe. En daarom is volgens ds. Paul Visser juist die zevende dag zo belangrijk. De dag waarop alle focus naar God uitgaat.

Soms kun je zo in beslag genomen worden door al je bezigheden, dat je als gelovige als vanzelf focus je verliest. Je rent van hot naar her, de e-mails en apps blijven komen, je moet allerlei ballen tegelijk in de lucht houden en zakt elke avond uitgeteld in je stoel of rolt moe en uitgeput in bed. Allang blij dat je het weer net aan gered hebt die dag. Logisch dat je dan de focus zomaar kwijtraakt. De focus op Jezus… de focus van de Geest.

Door de Geest raakte je op Hem gericht. Je zag je leven in Zijn licht en werd daar helemaal vrolijk van. Het was de tijd van de eerste liefde, van de enthousiaste omgang met Hem. Je nam tijd voor het gebed, las graag uit de Bijbel, en liet je in je denken en doen graag door Hem leiden. Je had het er graag met anderen over.

Ongemerkt kwam de klad erin, ging het vuur eruit en verlepte de liefde. Focussen op Jezus gaat blijkbaar nooit vanzelf. Dat kan ook gebeuren als je intussen al met pensioen bent en de agenda lag niet meer zo gevuld is. Eerlijk gezegd loop ik er ook zelf tegenop. Druk in de weer voor de zaak van Christus, kan mijn ziel de focus op Hemzelf verliezen. Niet zo fraai, maar wel waar.

Een noodzakelijke tussenkomst

Ook Israël liep dat gevaar. Op Gods bevel moest het land in bezit genomen worden, om daar als Zijn volk uit en voor Hem te leven. Maar de hectiek die dat met zich meebracht nam hen zo in beslag dat die focus op de achtergrond raakte. Vandaar dat Jozua een samenkomst belegde. Je leest hierover in Jozua 8:34,35.

Mooi is dat! Jozua kende zijn pappenheimers. Vandaar zijn actie om tussen de bedrijven door weer even bewust met elkaar te focussen, om hun hart bij Gods hart te houden, en het al luisterend als het ware te resetten. Ze moesten opnieuw beseffen wat wel en niet deugt, wat stuk maakt en goed doet, en wat zegen geeft en vloek nalaat. Jozua besefte: dit is geen overbodige luxe maar een broodnodig intermezzo.

Zondag…

Maar wat goed dat er na elke zes dagen een zevende is, om bij alles wat we omhanden hebben van Hogerhand de handen vrij krijgen, en ons rond het evangelie en bij brood en wijn te focussen op de Gekruisigde en Opgestane. We worden bij de genade bepaald, waarvan we leven. We worden stilgezet bij de liefde die ons is overkomen in Jezus met Hem zijn we gestorven en opgewekt. We kunnen ons hart daaraan ophalen. Het is een dag om zuinig op te zijn, te heiligen, om ons af te zonderen, het vuurtje van die eerste liefde te voeden en brandende te houden.

Weet je wat zo mooi is: die zevende dag is voor ons de eerste van de week. Het helpt om gefocust op Hem de nieuwe week in te gaan.